TROPIVarBi

Testuingurua

Atun tropikalen baliabideak (txermola, errolflina eta moja), kontserba-industriaren espezie nagusiak, ozeano guztietako eremu tropikal eta subtropikaletan banatzen dira. XX. mendearen erdialdetik aurrera, espezie horien ustiapena etengabe handitu da: tretza-ontzien flotak 1950eko hamarkadan hasi zuen jarduera, baina 1970eko hamarkadatik aurrera hartu zuten indar handiagoa arrantza horiek, inguraketa-ontzien floten garapenari esker; izan ere, kontserba-merkatuari lehengaia modu egonkorrean hornitzen hasi ziren. Ordutik, ontzien kopurua eta ahalmena handitzeak eta jarduera-eremuak zabaltzeak mundu-mailako arrantza-jarduera garrantzitsuenetako bat bihurtu dute atun tropikalen arrantza (FAO, 2006).

Testuinguru horretan, Euskadiko atunontzi izoztaile inguraketa-ontzien flotak presentzia nabarmena du Atlantikoan eta Indiako Ozeanoan, eta Euskadiko kontserba-sektorearen zati handi bati lehengaia hornitzen dio. Duela zenbait urtetik, AZTIk aktiboki parte hartzen du ozeano horietako atun-stockak kudeatzeaz arduratzen diren nazioarteko erakundeetan: ICCAT Atlantikoan eta IOTC Indiako Ozeanoan. Erakunde horiek espezie-taldeetan, batzorde zientifiko batean eta komisio batean egituratzen dute beren lana. Lantaldeek baliabideen ebaluazioa egiten dute, eta populazioen egoerari eta dinamikari buruz eskuragarri dagoen informazioa aztertzen dute. Batzorde zientifikoak informazio hori bateratu eta kudeaketarako gomendioak egiten ditu; komisioa, berriz, erabaki politikoak hartzeko foroa da, eta bertan adosten dituzte herrialdeek kudeaketa-neurriak.

Helburuak

Helburu nagusia da atun tropikalen (errolflina, moja eta txermola) ebaluazio integralean eta haien kudeaketarako gomendio zientifikoen formulazioan laguntzea, Atlantikoan eta Indiako Ozeanoan euskal arrantza-sektorearentzat garrantzi handia baitute.

Helburu espezifikoak hauek dira:

• ICCATen eta IOTCren batzorde zientifikoetan aktiboki parte hartzea, lantaldeetara joanez eta stocken ebaluazioan lagunduz. 2025ean, mojaren ebaluazioak egingo dira bi ozeanoetan, eta Kudeaketa Estrategien Ebaluazioan (MSE) aurrera egingo da, Atlantikoan ahalegin berezia eginez.
• Unean uneko eskaerei erantzutea, eta Eusko Jaurlaritzari eta arrantza-sektoreari atun tropikalen baliabideen egoerari eta lotutako gaiei buruzko informazioa ematea.
• Batzorde zientifikoetatik eratorritako gomendioak sektoreari helaraztea.
• Atunontzi izoztaileen flotari aplika dakizkiokeen kudeaketa-estrategia desberdinak ebaluatzeko tresnak garatzea.
• Atlantikoko eta Indiako Ozeanoko atun tropikalen biologiari eta populazio-dinamikari buruzko azterketak egitea, haien kudeaketa jasangarrian laguntzeko.
• Dibulgazio zientifikoa sustatzea, bai inpaktu handiko aldizkari zientifikoetan, bai dibulgaziozko argitalpenetan.

Espero den inpaktua

AZTIko teknikariek IOTCren eta ICCATen lantaldeetan etengabe parte hartzeak zientziaren presentzia indartuko du nazioarteko foro nagusietan, eta lidergo zientifikoa zein erabakiak hartzeko prozesuetan eragiteko gaitasuna ekarriko ditu. Bi erakundeetako lantaldeetan lan-dokumentuak aurkeztea aurreikusten da, baita goi-mailako aldizkarietan artikulu zientifikoak eta publiko orokorrari zuzendutako dibulgazio-materialak argitaratzea ere.

Proiektu honen inpaktu nagusia atun tropikalek flota askorentzat —tartean euskal flotarentzat— duten garrantzian eta haien ustiapen jasangarria bermatzeko beharrean datza. Gaur egun, AZTIko ikertzaileek lidergo-postuak betetzen dituzte, hala nola IOTCren Atun Tropikalen Lantaldeko presidentetza eta beste ardura-postu batzuk; horri esker, nazioarteko kudeaketan presentzia eta eragin nabarmena dute. Presentzia aktibo eta aitortu horrek zientziaren posizioa indartzen du Europar Batasuna bezalako funtsezko erakundeen aurrean, eta tokian sortutako gomendio zientifikoek mundu-mailako erabakietan benetako pisua izatea ahalbidetzen du.

Finantzaketa