FATUNAMON

Testuingurua

Offshore akuikulturak basa-populazioen gaineko presioa murrizten eta elikagaien ekoizpen jasangarria indartzen lagun dezake. Hala ere, beharrezkoa da itsas ingurunean izan ditzakeen ondorioak ebaluatzeko eta kudeatzeko sistema eraginkorrak izatea.

Ingurumenaren jarraipena egiteko ohiko metodoak parametro fisiko-kimikoetan eta organismoen identifikazio morfologikoan oinarritzen dira. Prozesu hori garestia da, eta mugak ditu zenbait talde biologiko aztertzeko. Ingurumen-DNak (eDNA) uretan eta sedimentuetan dagoen material genetikoaren bidez biodibertsitatea karakterizatzeko aukera ematen du, eta mikroorganismoak, organismo bentikoak, planktona, arrainak edo espezie inbaditzaileak detektatzeko gaitasuna zabaltzen du.

FATUNAMONek teknika horiek Itsas Balfegók Gipuzkoako kostaldearen parean duen hegalaburra (Thunnus thynnus) gizentzeko instalazio pilotuan nola aplika daitezkeen aztertzen du. Offshore akuikulturaren esparru hori, orain arte, oso gutxi ikertu da eDNA bidez.

Helburuak

FATUNAMONen helburua da eDNAn oinarritutako teknikak ebaluatzea eta egokitzea, itsas biodibertsitatea karakterizatzeko eta hegalaburra gizentzeko jarduerak sedimentuetan eta ur-zutabean izan dezakeen eragina aztertzeko.

Proiektuak lau helburu nagusi ditu:

• Beste akuikultura-sistema batzuetan aurrez erabilitako ingurumen-jarraipenerako metodo molekularrak egokitzea.
• Instalaziotik hurbil dauden eremuetako komunitate biologikoak erreferentzia-eremuetakoekin alderatzea.
• Datu genetikoak ingurumen-informazioarekin, eredu ozeanografikoekin eta satelite bidezko behaketekin uztartzea.
• eDNAk arrainak, mikroorganismoak, birusak, patogenoak, espezie inbaditzaileak eta ingurumen-aldaketen beste adierazle batzuk detektatzeko duen ahalmena ebaluatzea.

Lortutako emaitzak

Ingurumen-DNA sekuentziatzeko teknikak eta uraren zirkulazioa simulatzen duten eredu ozeanografikoak uztartuta lortutako emaitzen arabera, Itsas Balfegóren jarduerak ingurumen-inpaktu oso txikia izan zuen funtzionamenduaren lehen urtean. Emaitza horiek bat datoz makroornogabe bentikoen analisian oinarritutako ohiko ingurumen-jarraipeneko programekin lortutakoekin.

Hala ere, azterketa datozen urteetan errepikatu beharko da; izan ere, aztertutako aldian ekoizpen-maila etorkizuneko funtzionamendu-faseetarako aurreikusitakoa baino txikiagoa izan zen.

Proiektuak, halaber, agerian utzi du DNAn oinarritutako adierazle mikrobianoek itsas zabalean hegalaburra gizentzeko instalazioen ingurumen-egoera ebaluatzeko duten ahalmena. FATUNAMONen sortutako datuekin eta izokin-akuikulturatik jasotako informazioarekin garatutako ereduen bidez, instalazioaren inguruko sedimentuen egoera ebaluatu da.

Emaitzen arabera, sedimentu horien ingurumen-kalitatea bat dator haien baldintza naturalekin, eta aztertutako aldian jardueraren tokiko eragina ia hutsala izan zela adierazten dute.

Inpaktua

FATUNAMONek erakusten du eDNA tresna osagarri baliagarria dela offshore akuikulturaren ingurumen-jarraipenerako. Ohiko metodoek ematen duten informazioa osatzen du, eta teknika tradizionalen bidez aztertzen zailak diren organismoak eta komunitateak ebaluatzeko aukera ematen du.

Sortutako ezagutzak akuikulturarako ingurumen-zaintzako eta alerta goiztiarreko tresna berriak garatzen lagun dezake, baita jarduera horrek itsas ekosistemetan izan ditzakeen ondorioak zehaztasun handiagoz ebaluatzen ere.

Gainera, proiektuak Gipuzkoako gaitasunak indartzen ditu genomikaren, bioinformatikaren, metodo molekularren, modelizazio ozeanografikoaren eta ikaskuntza automatikoaren arloetan; gaitasun horiek etorkizuneko biomonitorizazio- eta ingurumen-kudeaketako sistemetan aplikatzeko aukera dago.

Finantzaketa