Albisteak
Edukien aurkibidea
Getaria, 2026ko ekainaren 11a. 2025ean egindako kanpaina esperimentalak agerian utzi zuen hegalaburra urpeko kaioletan gizentzea teknikoki bideragarria dela, eta jarduera hori etorkizunean Kantauri itsasoan garatzeko oinarriak ezarri zituen. ItsasBalfegók arrakastaz amaitu zuen lehen gizentze-zikloa, Gipuzkoako kostaldetik 48 kilometrora harrapatutako 80 alerekin. Jarduera osoa Arrantzako Idazkaritza Nagusiaren eta Atlantikoko Atuna Kontserbatzeko Nazioarteko Batzordearen (ICCAT) kontrolpean egin zen.
Baliozkotze-fasea gaindituta, proiektuak etapa berri bati ekin dio: industria-mailako garapena ahalbidetuko duten baldintzak prestatzea.
Balfegók eta AZTIk sustatutako proiektuak hiru erronka nagusi ditu une honetan mahai gainean: gizentzera bideratuko diren hegalabur-taldeak zehaztasunez lokalizatzea, eskala handiko operazioetarako profesional espezializatuak prestatzea eta jarduerari egonkortasuna emango dion arau-esparru sendoa eratzea.
«Frogatu dugu hegalaburra Kantauri itsasoan gizentzea posible dela. Orain erronka da hori guztia eskala handiagoan egitea, bideragarritasuna, segurtasuna eta jasangarritasuna bermatuta. Horregatik, 2026a oinarri horiek sendotzeko urtea da», adierazi du Juan José Navarro ItsasBalfegóko zuzendaritzaren ondokoak.
2025eko kanpainan, 100 kilotik gorako hegalabur-talde bat inguraketa-sarearen bidez lokalizatzeko ia bi asteko nabigazioa behar izan zen. Ahalegin-maila hori industria-jarduera batean mantentzea ez litzateke jasangarria izango.
Baliabidea aurkitzeko eraginkortasuna hobetzeko asmoz, AZTIk eta euskal arrantza-sektoreak hegalaburraren lehen prospekzio-kanpaina integrala egingo dute Kantauri itsasoan ekaina eta uztaila bitartean. Ekimen horri esker, hegalabur-taldeak identifikatu eta haien ezaugarriak aztertu ahal izango dira, eta etorkizuneko harrapaketa-operazioak erraztuko dituen banaketa-mapa bat osatuko da Kantauri itsasoko uretan.
80 aleko saiakuntzatik 100 kilotik gorako 1.500 hegalabur inguruko bolumenetara igarotzeko, beharrezkoa izango da gizentze-instalazioetan bertan gaitasun handiko urpekari-taldeak izatea. Hegalabur biziak harrapatzeko, atoian eramateko eta kaiolen artean lekualdatzeko maniobrak teknikoki konplexuak dira, eta prestakuntza espezifikoa eskatzen dute, bai laneko segurtasunagatik bai animalien ongizateagatik.
Horretarako, ItsasBalfegóko etorkizuneko urpekariak gaur egun Balfegók Mediterraneoan dituen instalazioetan ari dira prestatzen; izan ere, enpresak hamarkadetako esperientzia du hegalaburra industria-mailan gizentzen.
2025eko kanpaina pilotua Ministerioaren aldi baterako baimen bati esker egin ahal izan zen, izan ere, Kantauri itsasoan ez dago oro har baimenduta inguraketa-sarearekin arrantzatzea kostaldetik hamabi miliako eremuan.
Proiektuaren industria-garapenak, ordea, ICCATen, Arrantzako Idazkaritza Nagusiaren eta Eusko Jaurlaritzaren baimen iraunkorrak behar ditu. Izapide horiek martxan daude gaur egun. Horregatik, ItsasBalfegók erabaki du bolumen handiko kanpainarik ez abiatzea arau-esparru sendo eta egonkorra bermatu arte.
«Ez dugu urte baterako proiektu bat nahi, hamarkadetan iraungo duen bat baizik. Horrek oinarri juridiko sendoak eskatzen ditu, eta horretan ari gara administrazio guztiekin lanean», adierazi du Navarrok.
Harrapaketatik merkaturatzeraino balio-kate osoan arrantza-sektorea inplikatzeko helburuari eutsiz, ItsasBalfegó elkarrizketetan ari da euskal arrantza-sektorearekin, ekimenean bazkide gisa parte har dezan.
Atxikimendu horrek proiektuaren izaera kolektiboa indartuko luke, eta Euskadin hegalaburraren balio-katea garatzen parte hartzen duten eragile guztien interesak bateratzen lagunduko luke.
ItsasBalfegóri esker, Euskadiri esleitutako hegalaburraren arrantza-kuota aprobetxa daiteke, hura beste lurralde batzuei laga behar izan gabe. Horrez gain, kalitatezko enplegua sortzen lagun dezake euskal kostaldean, eta lurraldeko goi-mailako gastronomia kalitate goreneko hegalaburraz hornitzea du helburu.
Gainera, jarduera pixkanaka eskalatzeak baliabidearen kudeaketa jasangarria errazten du, harrapaketa eraginkorragoa ahalbidetzen du eta aleen ongizatea bermatzen laguntzen du gizentze-prozesu osoan zehar. Hori guztia proiektuaren hasieratik gidari izan diren jasangarritasun-printzipioekin bat dator.
Proiektuak erabat errespetatzen ditu artisau-arrantzaren eremuak eta kuotak, aldaketarik gabe mantentzen baitira, eta arrantza tradizionalarekin lehiatu gabe eskaintza dibertsifikatzen duen jarduera osagarri gisa planteatzen da.
Jardueraren fase guztiak Eusko Jaurlaritzaren, Arrantzako Idazkaritza Nagusiaren, ICCATen, Itsas Kapitaintzaren, Kostaldeetako Probintzia Zerbitzuaren eta Getariako zein Zarauzko udalen gainbegiratze eta baimenpean garatzen dira. Era berean, ingurumen-zaintza etengabeko sistemak erabiltzen dira, sentsoreen eta kameren bidez.
ItsasBalfegóri buruz
ItsasBalfegó Kantauri itsasoan aitzindaria den ekimena da. Mediterraneoan hegalaburraren kudeaketan eta merkaturatzean erreferente den Balfegók eta itsas zein elikadura-ikerketan espezializatutako AZTIk sustatu dute. Gizentze-instalazioak —bi urpeko kaiola— Getariako portutik 3,7 miliara daude kokatuta.