Elikagaien industriak bere historiako erronka handienetako bati egin behar dio aurre: munduko biztanleria gero eta handiagoarentzat elikagai gehiago ekoiztea, planetako baliabideak arriskuan jarri gabe. Testuinguru horretan, jasangarritasuna ardatz estrategiko bihurtu da, eta ekoizpen-, eraldaketa- eta banaketa-ereduak ikuspegi eraginkorrago, zirkular eta deskarbonizatuagoetara eraldatzea eskatzen du. Ikerketa-zentroek, hala nola AZTIk —Basque Research and Technology Alliance (BRTA)-ko kidea—, funtsezko zeregina dute prozesu honetan, zientzian eta teknologian oinarritutako irtenbideak bultzatuz ingurumenarekiko errespetutsuagoa den elikagaien industria baterantz aurrera egiteko.
Eraldaketa honen oinarrietako bat ekonomia zirkularra da: baliabideen balioa ahalik eta denbora gehienez mantentzea bilatzen duen eredua, hondakinak minimizatuz eta haien aprobetxamendua optimizatuz. Elikagaien arloan, horrek balio-kate osoa berriz pentsatzea dakar —ekoizpenetik kontsumora arte— galerak murrizteko, prozesuen eraginkortasuna hobetzeko eta materialak zein azpiproduktuak ekoizpen-ziklo berrietan berriz txertatzeko.
AZTIk sektoreko enpresei trantsizio honetan aurrera egiten lagunduko dieten estrategia, irtenbide eta teknologiak garatzen ditu. I+G proiektuen bidez, zentroak ikertzen du nola murriztu industria-prozesuen ingurumen-inpaktua, nola hobetu ekoizpen- eta energia-eraginkortasuna, eta nola optimizatu baliabideen erabilera, hala nola ura edo lehengaiak. Ekimen horiek sektorearen deskarbonizazioan ere laguntzen dute, ekoefizientzia hobetuz eta emisioak, galerak eta elikagai-hondakinak murriztuz.
Ikuspegi honen barruan, elikagaien azpiproduktuen balorizazioa irtenbide-ildo itxaropentsuenetako bat bihurtu da. Elikagaiak eraldatzeko prozesuetan azken produktura iristen ez diren frakzioak sortzen dira —galerak, bazterketak edo koproduktuak—, baina oraindik balio nutrizional eta funtzional handia dute. AZTIk garatutako proiektuek erakusten dute material horiek lehengai berri bihur daitezkeela osagaiak, pentsuak, biomaterialak edo bioenergia ekoizteko; horrela, balio ekonomikoa sortzen da eta hondakinak murrizten dira, eta, gainera, lehengai konbentzionalen mendekotasuna txikitzen da baliabideen gaineko presioa gero eta handiagoa den testuinguru batean.
Ekonomia zirkularraren printzipioa aplikatuz, lehen hondakintzat jotzen zena berrikuntza eta lehiakortasunerako aukera bihur daiteke. AZTIk hainbat adibide bultzatu ditu, hala nola mahatsaren azpiproduktuen aprobetxamendua biorrefineria-soluzioen bidez, industria- eta elikadura-aplikazioekin; itsas produktuen eraldaketatik gutxi baliatzen diren frakzioak balio erantsi handiko osagai bihurtzea; edo kafe-hondarrak animalien elikadurarako erabiltzea.
Azken kasu horretan, kafe-hondarra %10 eta %15 artean duten pentsuak garatu dira; horri esker, azpiproduktu bat balorizatzeaz gain, kalitate handiko elikagai bat lortzen da. Egindako probek emaitza positiboak erakutsi dituzte bai esne-ekoizpenean, bai esnearen kalitatean, eta metano-isuriak %20raino murriztea ere lortu da.
Ekonomia zirkularraren, berrikuntza teknologikoaren eta baliabideen balorizazioaren arteko konbinazioak elikadura-sistema erresilienteagoak eta eraginkorragoak eraikitzea ahalbidetuko du. Bide honetan, zentro teknologikoen, enpresen eta administrazioen arteko lankidetza funtsezkoa izango da benetan jasangarria den eredu bateranzko trantsizioa bizkortzeko.
Artikulu hau jatorriz Estrategia Empresarial aldizkarian argitaratu zen.
