Itsasoaren osasuna hobetzeko, lehenik eta behin, bertara iristen den kutsadura nola banatzen den ulertu behar da
Urtero, milaka hondakin iristen dira ibaietara, estuarioetara eta ozeanoetara. Badakigu kutsadura horrek itsas ekosistemei, biodibertsitateari eta itsasoaren mende dauden jarduerei eragiten diela. Hala ere, modu eraginkorrean jarduteko, oraindik hobeto ulertu behar dugu zer gertatzen den hondakin horiek uretara iristen direnean.
Non metatzen dira? Zer ibilbide egiten dituzte? Zergatik agertzen dira leku batzuetan eta ez beste batzuetan? Nola optimiza ditzakegu haiek detektatzeko eta biltzeko lanak? Zergatik aldatzen dira haien ezaugarriak urteko sasoiaren arabera?
Galdera horiei erantzutea funtsezkoa da itsas kutsadura murrizten eta gure itsasoen osasuna hobetzen lagunduko duten estrategia eraginkorragoak garatzeko.
Horixe da, hain zuzen ere, Ulysses Data for Science nazioarteko ekimenaren helburuetako bat. AZTIk bazkide zientifiko gisa parte hartzen du ekimenean, eta itsas zaborraren banaketari eta mugimenduei buruzko ezagutza berria sortzea du helburu, zientzian oinarritutako irtenbide teknikoak garatzen laguntzeko.
Arazoa ulertzea, hobeto jarduteko
Itsas hondakinek eragindako kutsadura kudeatzea eta garbitzea erronka konplexua da. Materialek distantzia luzeak egin ditzakete korronteen, mareen, olatuen eta haizearen eraginez; denbora luzez egon daitezke eremu jakin batzuetan, edo ozeanoko metaketa-puntu zehatzetan pilatu.
Horregatik, hondakinak agertzen direnean aurkitzea eta kentzea ez da beti nahikoa.
Azken batean, arazoaren aurrean erreakzionatzetik hari aurrea hartzera pasatzeko aukera ematen du.
Aurrekaririk gabeko esperimentua Bizkaiko golkoan
Irailean, Ulysses proiektuaren esparruan, orain arte Bizkaiko golkoan egindako deriba-gailuen hedapen handiena egin dugu.
AZTIk koordinatzen duen JUVENA urteko kanpaina zientifikoa baliatuta, 240 gailu askatu ditugu gutxi gorabehera 500 x 500 kilometroko eremu batean.
Hedapenak egurrezko bi gailu mota konbinatzen ditu:
Traveller gailuek satelite bidezko geolokalizagailua dute. Horri esker, unean uneko kokapena jakin daiteke eta jaurtitzen diren unetik egiten duten ibilbidea zehaztasun handiz berreraiki.
Wooden gailuek ez dute satelite bidezko geolokalizagailurik. Kasu honetan, informazioa herritarren lankidetzaren mende dago: gailua non eta noiz askatu den badakigu, eta norbaitek kostaldean aurkitzen duenean, aurkikuntzaren berri eman dezake. Horrela, ikerketa-taldeak gailuaren bidaiaren hasiera eta amaiera ezagutzen ditu, eta itsas zaborraren konektibitate-mapak sor ditzake.
Bi sistemak konbinatzeak balio zientifiko handiko informazioa ematen du Bizkaiko golkoko deriba-ibilbideei buruz.
Ekintza hau proiektu zabalago baten barruan kokatzen da. Proiektuak mila gailu baino gehiago eta hainbat behaketa-sistema hedatzea aurreikusten du, itsas ingurunera iristen diren hondakinak nola banatzen diren eta zer portaera duten hobeto ulertzeko.
Lortutako datuek itsas zaborraren metaketa eta sakabanaketa baldintzatzen duten dinamikak hobeto ezagutzen lagunduko dute, baita hura kudeatzeko tresna eraginkorragoak garatzen ere.
Gailu txikiak, galdera handiei erantzuteko
Gailuek itsas dinamiken trazatzaile gisa jarduten dute.
1.000 gailu baino gehiagoren ibilbideak jarraituta, garraio-bideak, metaketa-eremuak eta prozesu edo urteko sasoi jakin batzuek hondakinek luzaroago irauteko baldintzak sortzen dituzten eremuak identifika daitezke.
Bizkaiko golkoan bildutako informazio hori, Deba eta Nerbioi ibaietan gailuak askatuta sortuko den informazioarekin batera, bereziki baliagarria izango da ibaiak, estuarioak eta kostaldeko eremuak itsaso zabalarekin nola konektatzen diren eta kutsadura eskala desberdinetan nola banatzen den hobeto ulertzeko.
Objektu bat aurkitzeak zientzia egiten laguntzen duenean
Ulyssesek ikerketa zientifikoa, berrikuntza teknologikoa eta herritarren parte-hartzea uztartzen ditu.
Edonork jarrai dezake Traveller gailuen ibilbidea denbora errealean, baita Wooden gailuen jaurtiketa- eta bilketa-puntuak ere, proiektuaren plataformaren bidez.
Mapak aukera ematen du korronteek gailuak nola eramaten dituzten ikusteko, elkarrengandik gertu askatutako bi gailuk oso ibilbide desberdinak egin ditzaketela egiaztatzeko eta ozeanoaren mugimenduen konplexutasunera modu errazean hurbiltzeko.
Bestalde, gailuetako bat —Wooden zein Traveller— aurkitu eta erregistro-plataformaren bidez aurkikuntzaren berri ematen duen pertsona bakoitzak zuzenean laguntzen du haren ibilbidea berreraikitzen eta, horren bidez, gure itsasoen funtzionamendua hobeto ulertzen.
Bildutako datu bakoitzak eskuragarri dagoen ezagutza zientifikoa zabaltzen laguntzen du, eta arazoaren irudi zehatzagoa osatzen.
Zientzia, itsasoaren osasuna hobetzeko
Ulysses Data for Science proiektuaren azken helburua hondakinak monitorizatzea edo haien ibilbideak berreraikitzea baino harago doa.
Ulyssesek sortutako informazioari esker, itsas korronteak eta hondakinen garraioa eta metaketa errazten duten mekanismoak hobeto ezagutuko dira. Ezagutza hori beharrezkoa da gure itsasoetara eta kostaldeetara iristen den zaborraren prebentzioan eta kudeaketan eraginkorragoak izateko.
Izan ere, itsasoaren osasuna hobetzea ez da hondakinak agertzen direnean kentzera mugatzen. Nola iristen diren, nola banatzen diren eta gure itsas ekosistemetan pilatzen jarrai ez dezaten zer neurri izan daitezkeen eraginkorrenak ulertu behar dugu.
Gure zerbitzuak hobetzeko asmoz, berezko eta hirugarrengoen cookieak erabiltzen ditugu informazio estatistikoa jasotzeko. Nabigatzen jarraitzen baduzu edo onartu botoia sakatzen baduzu, horien erabilpena onartzen duzula ulertuko dugu.
Zure lehentasunak konfigura ditzakezu horretarako gaitutako botoiaren bidez. Nahi izanez gero, informazio gehiago lor dezakezu gure Cookie Politikarenbidez.
