Albisteak
Edukien aurkibidea
Sukarrieta, 2026ko ekainaren 2a. Milaka kilometroko ibaietan zehar aingira europarra nola banatzen den eta haren presentzia zer faktorek baldintzatzen duten ezagutzea da Natura Kontserbatzeko Nazioarteko Batasunak (UICN) arrisku kritikoan katalogatutako espezie honen kontserbaziorako erronka handienetako bat. Ezagutza hori handitzen laguntzeko, nazioarteko ikertzaile talde batek espezieari eta haren ibai-habitatei buruzko informazioa biltzen eta harmonizatzen duen datu-base bat argitaratu berri du Scientific Data aldizkarian, Frantzia, Espainia eta Portugali dagokiena.
Lana hiru herrialdeetako ikerketa-zentro, unibertsitate eta erakunde publikoen arteko hainbat urtetako lankidetzaren emaitza da, SUDOANG INTERREG SUDOE europar proiektuaren esparruan koordinatua, eta Arrantza Idazkaritza Nagusiaren laguntzarekin, DIADROMAS proiektuaren bidez.
Argitalpenak komunitate zientifikoaren eta administrazioen esku jartzen du jarraipen-programen, laginketa-kanpainen eta erakunde askok garatutako datu-base hidrografikoen bidez lortutako informazioa integratzen duen baliabide komun bat. Datu horien harmonizazioari esker, lurraldeen arteko analisi konparagarriak egin daitezke, eta oinarri zientifiko sendoagoa eskuratu aingira-populazioen egoera eskualde- eta nazioarte-mailan ebaluatzeko.
Datu-baseak 515.011 ibai-tarteri, ibai-ibilguetan dauden 106.400 oztopori —hala nola presak, ur-errotak edo igarobideak— eta 23.080 laginketa-estaziori buruzko informazioa biltzen du, baita 1985 eta 2020 artean jasotako 494.163 aingira-erregistro indibidual ere.
Espeziearen presentziari eta ugaritasunari buruzko datuez gain, datu-baseak informazio zehatza jasotzen du sare hidrografikoari, habitat urtarren azalerari, ibaien konektibitateari eta aingiraren bizi-zikloan eragina izan dezaketen giza presio-faktoreei buruz. Informazio horri esker, espeziearen banaketa haren ingurunearen ezaugarriekin erlazionatu daiteke, eta aztertu nola eragin dezaketen ibaietako oztopoek edo habitat erabilgarriaren mailak haren populazioetan.
Emaitzak VISUANG plataformaren bidez aztertu eta bistara daitezke. Plataforma interaktibo horrek informazio harmonizatu hori eta proiektuaren beste emaitza batzuk kontsultatzeko aukera ematen du.
“Europako aingiraren egoera ebaluatzeko erronka nagusietako bat da erabilgarri dauden datuak oso iturri desberdinetatik datozela eta metodologia ezberdinekin sortzen direla. Lan honi esker, informazio hori guztia egitura komun bakar batean integratu eta harmonizatu ahal izan da, lehen oso konplexuak ziren eskala handiko analisiak erraztuz”, azaldu du María Mateo AZTIko ikertzaile eta ikerketaren egile nagusiak.
“Erreferentzia komun bat izateak espeziea nola banatzen den, haren presentzia zer faktorek baldintzatzen duten eta Europako eskualde desberdinetan haren populazioek nola eboluzionatzen duten hobeto ulertzen lagunduko du”, gaineratu du.
Egileek nabarmendu dute datu-base komun bat izatea urrats garrantzitsua dela espezieari buruzko ebaluazio zientifikoak hobetzeko eta herrialde desberdinetan jarraipen-metodo homogeneoagoak garatzeko. Baliabidea erabilgarria izan daiteke, halaber, beste arrain migratzaile batzuei buruzko azterketetarako eta ibai-ekosistemak kudeatu eta kontserbatzeari lotutako ikerketetarako.
Aingira europarrak animalien erreinuko bizi-ziklorik liluragarrienetako bat egiten du. Sargazoen itsasoan jaiotzen da, Atlantiko mendebaldean, eta haren larbek milaka kilometro egiten dituzte ozeano-korronteek bultzatuta, Europako eta Afrika iparraldeko kostaldeetara iritsi arte. Handik, Atlantikoko eta Mediterraneoko estuario, ibai, aintzira eta hezeguneak kolonizatzen ditu, eta bertan ematen du bizitzaren zati handi bat, ozeanora itzuli eta ugaltzeko bidaia hasi aurretik.
Migrazio apart horrek eragiten du ibai-tarte bakoitzean gertatzen denak jatorri eta helmuga bera duen populazio oso batean ondorioak izatea. Horregatik, funtsezkoa da espeziearen banaketari, haren habitaten kalitateari edo oztopoen presentziari buruzko informazio homogeneoa izatea haren banaketa-eremu osoan zehar, lurralde bakoitzean ingurumen- eta giza-presioek nola eragiten dioten ulertzeko.
Egileek azpimarratu dute datu-base komun hau erreferentziazko tresna dela nazioarte-mailan espeziearen jarraipena hobetzeko, herrialdeen arteko ebaluazio-metodologia konparagarriagoak garatzeko eta aingirari zein beste arrain migratzaile batzuei buruzko etorkizuneko ikerketak babesteko. Haren populazioek mehatxu ugariri aurre egiten jarraitzen duten testuinguru honetan, informazio irisgarri, harmonizatu eta partekatua izatea ezinbesteko baldintza da espeziearen egoera hobeto ulertzeko eta kudeaketa-erabakiak oinarri zientifiko sendo baten gainean hartzeko.
Artikulu zientifikoa:
Mateo, M., Briand, C., Korta, M. et al. A database of eels and their freshwater habitats in southwestern Europe. Sci Data (2026). https://doi.org/10.1038/s41597-026-07213-3