SEARCULAR proiektua amaitu da, Europan arrantza-tresna zirkularrak bultzatzeko lau irtenbide baliozkotu ondoren

• AZTIk koordinatutako eta 13 erakundek —ikerketa- eta teknologia-zentroek, arrantza-tresnak fabrikatzen dituzten enpresek, materialen birziklatzaile eta balorizatzaileek eta erakunde espezializatuek— osatutako Europako SEARCULAR partzuergoak hiru urtez jardun du arrantzaleekin eta portuekin elkarlanean, arrantza-tresnek sortutako itsas zaborra jatorritik murrizteko.
• Proiektuak lau irtenbide garatu ditu —soka birziklatuak, soka biodegradagarriak, arrainak kontzentratzeko gailu biodegradagarriak (FAD) eta portuko bilketa adimenduneko Blue Point eredua—, eta frogatu du arrantza-tresna zirkularrak teknikoki bideragarriak direla.
• Emaitza horietan oinarrituta, SEARCULARrek Europan arrantza-tresna zirkularretarantz aurrera egiteko gomendioak biltzen dituen erreferentziazko dokumentu sorta bat argitaratu du.

Pasaia, 2026ko irailaren 16a. Urtero, bizitza baliagarriaren amaierara iritsitako ia 26.000 tona arrantza-tresna heltzen dira Europako portuetara. Horri gehitu behar zaio itsasoan galdu, abandonatu edo hondatutako tresnen inpaktua; izan ere, horiek itsas inguruneko plastikoen eta mikroplastikoen iturri nagusietako bat dira. Arazoari aurre egiteko, AZTIk koordinatutako SEARCULAR partzuergoak azken hiru urteotan arrantza-sektorearekin eta saregintza-industriarekin lan egin du, kutsadura hori jatorritik murrizteko, bai itsasoan bai portuetan. Emaitzek berretsi dute zirkulartasun-irizpideak arrantza-tresnen diseinutik bertatik txerta daitezkeela, eta material horiei bigarren bizitza eman dakiekeela bilketa-, berrerabilera- eta birziklatze-eredu eraginkorragoen bidez.

Arrantza-tresnen diseinua birpentsatzeko lau irtenbide

Europar Batasunaren Horizon Europe programak finantzatutako eta UK Research and Innovationek (UKRI) eta Eusko Jaurlaritzak, haren estrategia urdinaren barruan, kofinantzatutako SEARCULAR ekimenak elkarren osagarri diren lau irtenbide garatu ditu; batera, arrantza-tresnen bizitza-ziklo osoa hartzen dute.

Horietako hiruk material alternatiboen alde egiten dute, bizitza baliagarria amaitzean haien kudeaketa errazteko diseinatuak:

• Arraste-ontzientzako babes-sokak edo dolly ropes, ingurasare birziklatuekin eginak. Ohikoak baino iraunkorragoak dira; horrenbestez, itsasora zuntz gutxiago (mikroplastikoak eta makroplastikoak) askatzen dira, eta portuan baztertutako sareen bolumena ere murrizten da.
• Danimarkako inguraketa-arrantzarako (demersal seine) garatutako lehen soka biodegradagarriak. Ohiko materialek baino hiru aldiz erresistentzia handiagoa dute urradurarekiko, eta, horri esker, erabileran mikroplastiko gutxiago askatzen dituzte.
• BIOFAD, arrainak kontzentratzeko gailu (FAD) biodegradagarriak, banbua, egurra eta kotoia bezalako material naturalez soilik eginak. Atun tropikalaren inguraketa-arrantzan elementu horiek eragiten duten ingurumen-inpaktua ahalik eta txikiena izan dadin diseinatu dira.

Laugarren irtenbideak, Blue Point edo Puntu Urdina izenekoak, arrantza-tresnen bizitza-zikloaren azken faseari heltzen dio. Erabiltzen ez diren tresnak bildu, sailkatu eta birziklatzeko eta portuetako hondakinen kudeaketa hobetzeko eredu adimenduna da.

Trantsizioa bizkortzeko gomendio politikoak

Lau irtenbide horiekin sortutako ezagutzan eta arrantzaleekin zein industriarekin izandako zuzeneko lankidetzan oinarrituta, SEARCULARrek erreferentziazko lau dokumentu argitaratu ditu, Europan arrantza-tresna zirkularragoetarako trantsizioa bideratzeko:

• Arrantza-tresna zirkularrak garatzeko erronkak eta aukerak, proiektuaren aurrerapenak eta irtenbide horiek ezartzeko oztopo nagusiak aztertzen dituena, eta araudia itsas zaborra jatorrian prebenitzera bideratzea proposatzen duena.
• Arrantza-tresna eta -ekipoetarako material biodegradagarriak, diseinuak eta material alternatiboek Europako Itun Berdearen eta «Zero Kutsadura» Ekintza Planaren helburuak betetzen nola lagun dezaketen aztertzen duena.
• Arrantza-tresna zirkularretarako material birziklatuak, non partzuergoak tresna zirkularrak ziurtatzea, material birziklatuaren gutxieneko ehunekoak ezartzea eta portu-azpiegitura adimendunak instalatzea proposatzen duena. Etiketatze estandarizaturako proposamen bat eta bizitza-zikloaren fitxa bat (Gear Lifecycle Factsheet, GLF) ere jasotzen ditu. Fitxa hori arrantza-tresnei aplikatutako etorkizuneko produktu-pasaporte digital baten oinarri izateko pentsatu da.
• Hondakinak kudeatzeko azpiegiturak: ontziko bizkarretik portura, portuko instalazioak nola indartu eta Puntu Urdinak egungo hondakinak kudeatzeko sistemetan nola txertatu aztertzen duena.

“Arrantza-tresnen zirkulartasuna ez da jada asmo hutsa. Partzuergoak frogatu du teknikoki bideragarriak diren eta baldintza errealetan probatu diren alternatibak badaudela. Orain, industriak eta araudiak koordinatuta aurrera egitea da erronka, haien erabilera zabaltzeko”, azaldu du Oihane C. Basurkok, SEARCULAR proiektuaren koordinatzaileak eta AZTIko itsas zaborrean eta ozeanoaren kontserbazioan aditua den ikertzaileak.

Sektore osoaren parte-hartzea behar duen trantsizioa

SEARCULARrek Europako Itun Berdearen helburuekin bat datorren ibilbide-orria prestatu du, eta frogatu du arrantza-tresnen diseinua birpentsatzeak nabarmen murriztu dezakeela tresna horiek itsasoko plastiko-kutsaduran duten eragina. Hurrengo urratsa arrantzaleen, tresna-fabrikatzaileen, portuen, hondakin-kudeatzaileen eta arduradun politikoen baterako inplikazioaren araberakoa izango da, irtenbide horiek proba pilotuetatik Europako arrantza-sektorean eskala handiagoan ezartzera igaro daitezen.

Emaitzak

SEARCULARren gomendio politikoen pakete osoa eta emaitzak searcular.eu/resources helbidean kontsulta daiteke.