ACDC

Testuingurua

Proposatutako proiektua 2023aren amaiera eta 2024 bitartean garatutako SALPAS proiektuaren jarraipena da, eta arrantza-sektoreak eskatuta sortu da, Bizkaiko Golkoko funtsezko bi espezie pelagikoren —antxoa eta berdela— portaeran eta erabilgarritasunean antzemandako aldaketen ondorioz. 2018az geroztik, batez ere arte txikietako flotak gero eta zailtasun handiagoak antzeman ditu berdela harrapatzeko; izan ere, kostaldeko kanpainan espeziea sakonera handiagoetan banatzen hasi da. Bien bitartean, arrasteko eta inguraketa-arrantzako flotek harrapaketa-gaitasunari eutsi diote.

Sektoreak hainbat ingurumen- eta ekologia-faktoreri lotu dizkie aldaketa horiek; besteak beste, organismo gelatinotsuen ugaritzeari (salpak, tokian tokiko izenez “zikiña”), harraparien —hala nola atun gorria— hazkundeari eta uraren tenperaturaren igoerari. Antzeko aldaketak deskribatu dira antxoaren kasuan ere: gero eta sakonera handiagoko geruzetan kokatzeko joera eta gelatinotsu ugari dauden eremuak saihestekoa, behaketa horiek kanpaina zientifikoek ere baieztatu dituztelarik.

SALPAS proiektuak ikuspegi multidiziplinar baten bidez heldu zion problematika horri, ingurumen-datuak, kanpaina zientifikoetako informazioa (PELACUS, BIOMAN eta JUVENA), analisi akustikoak eta arrantza-sektorearen ezagutza uztartuz. Emaitzek agerian utzi zituzten ekosistema pelagikoan izandako aldaketak: antxoa-saldoen sakoneraren igoera progresiboa, uraren tenperaturarekin lotua; itsas bero-boladei lotutako organismo gelatinotsuen gorakada puntualak; eta berdelaren gainean harraparien presio handiagoa dagoelako zantzuak.

Emaitza horietan oinarrituta, proiektu berri bat planteatzen da, antxoaren eta berdelaren banaketa bertikalean eta espazialean gertatzen ari diren aldaketak sakonago aztertzeko, sektorearen egokitzapena erraztuko duen eta baliabide horien ustiapen jasangarria bermatuko duen ezagutza aplikatua sortzeko helburuarekin.

Helburuak

Helburu orokorra da arrantza-sektoreari arintze- eta egokitzapen-neurriak diseinatzeko aukera emango dioten ezagutza zientifikoa eta proiekzioak eskaintzea, ingurumen-aldaketaren testuinguruan berdelaren eta antxoaren ustiapen jasangarria bermatzeko.

Helburu espezifikoak

2025 urtea

1. “Zikiña”ren banaketa eta osaera sakonago ikertzea, antxoaren banaketa bertikala baldintza dezakeen faktore gisa.
2. Berdelaren banaketa bertikalean izandako aldaketak aztertzea, eta antxoaren zein berdelaren banaketa bertikaleko ereduak garatzea, ingurumen-aldagaiekin lotuta.
3. Berdelaren eskuragarritasunean izandako aldaketak flotarentzat ebaluatzea, populazio-biomassarekin eta iparraldeko arrantza-hilkortasunarekin lotuta.
4. Antzemandako aldaketen aurrean ustiapen eraginkor eta jasangarria ahalbidetuko duten egokitzapen teknologikoak eta arrantza-estrategiak proposatzea.

2026 urtea

1. Latitude iparraldekoagoetan eta Kantauri itsasoan helduen eskuragarritasunean dagoen aldakortasuna aztertzea, IBTSS eta PELACUS kanpaina akustikoetako biomasa-indizeen bidez.
2. Errunaldi-garaian berdel-arrautzen agregazioen grabitate-zentroan izandako aldaketak ebaluatzea, ugalketa-portaeran egon daitezkeen aldaketen adierazle gisa.
3. “Zikiña”ren presentziari lotuta gazteen banaketan gertatzen diren aldaketek udaberrian antxoa helduarengan izan dezaketen eragina aztertzea.

Emaitzak eta espero den inpaktua

Berdelaren eta antxoaren kostaldeko kanpainak diru-sarrera iturri giltzarriak dira artisau-flotentzat eta inguraketa-arrantzako flotentzat. Harrapaketen murrizketak edo jardun operatiboaren zailtasunak eragin ekonomiko zuzen eta handia dute sektorean.

Proiektu honek espezie horien banaketan behatutako aldaketen arrazoiak eta neurria identifikatzeko aukera emango du, etorkizuneko agertokiak aurreikusteko oinarri zientifiko sendoa eskainiz. Ezagutza horretatik abiatuta, arintze- eta egokitzapen-neurriak proposatuko dira, flotaren eraginkortasun operatiboari eusteko eta baliabide horien ustiapena modu jasangarrian egiten jarraitzea bermatzeko.

Finantzaketa