Edukien aurkibidea
Biztanleria gero eta azkarrago zahartzen ari da, eta ezin da inor atzean utzi. Pertsona guztiek duintasunez eta berdintasunez, ingurune osasungarri batean, beren ahalmena garatu ahal izatea da helburua, eta osasuna funtsezko pieza da horretan.
Pertsona guztiek nahi dugu osasun ona eta bizi-kalitate egokia mantendu adinean aurrera egin ahala, eta, horretan, elikadurak zeregin nagusia du. Azken batean, dietak eta nutrizio-egoerak eragin zuzena dute adinarekin agertzen edo areagotzen diren gaixotasunen prebentzioan eta tratamenduan.
Nutrizio-egoera ona izatea funtsezkoa da osasunerako, baina ez dugu ahaztu behar adinekoen taldea oso anitza dela, eta haien beharrak aldakorrak direla; era berean, nutrizio-egoeran eragina duten faktoreak ugariak dira.
Elikagaiak hartzeko prozesuan zuzenean eragiten duen arazoetako bat disfagia da: irensteko zailtasuna. Hau gertatzen da elikagaiak edo likidoak ahoatik urdailera modu seguruan eramateko prozesua kaltetuta dagoenean. Disfagia beste gaixotasun batzuen ondorio izan daitekeen arren (adibidez, minbizia), adinekoen artean agertzen da maizago.
Fundamed-ek egindako azterlan baten arabera, Espainian bi milioi pertsonak baino gehiagok dute disfagia, eta nahaste hori dutenen %90 inguru ez dago ez diagnostikatuta ez behar bezala tratatuta. Datuak zehaztuz gero, ikus daiteke disfagiaren prebalentzia %47ra irits daitekeela gaixotasun akutua dela-eta ospitaleratutako adineko ahulen artean.
Disfagia duten pertsonentzako elikagaiek bigunak izan behar dute, zati txikitan apurtzen direnak (gehienez 1,5 mm ingurukoak), testura hezea eta kohesiboa dutenak, eta irensteko errazak. Horrek ez du esan nahi pureetara mugatu behar denik; aitzitik, jateko esperientzia atsegina eta erakargarria izan behar da. Gainera, elikagaiak egokitu egin behar dira International Dysphagia Diet Standardisation Initiative (IDDSI) erakundeak garatutako eskalaren arabera.
IDDSI ekimenaren helburua da disfagiarako elikagaiei buruzko terminologia bateratua ezartzea eta egunerokoan erraz aplikatzeko moduko analisi-metodo sinpleak garatzea, elikagaiak modu seguru eta errazean egokitzeko. Horregatik, IDDSI Academy-ren bidez nazioarteko prestakuntza pilotu bat egin da, eta bertan AZTItik parte hartu dugu, ikertzaile, logopeda, dietista eta sukaldariekin batera.
Nutrizio-osaketari dagokionez, elikagai hauek aberastuak egon behar dute, mantenugai falta posibleak osatzeko. Helburua da elikagai eraginkorrak sortzea, aho-kada bakoitzean ahalik eta makro eta mikronutriente gehien emanez (mineralak, bitaminak, proteinak eta abar). Dietan ezinbestekoak dira, besteak beste: gantz-azido asegabeak (omega 3, DHA/EPA), kalitatezko proteinak, kaltzioa, magnesioa, zinka eta selenioa bezalako mineralak, D, A, C, E, B6 eta B12 bitaminak, eta zuntza.
Azkenik, ezin da alde batera utzi alderdi sentsoriala. Produktuek atseginak izan behar dute, zaporeak eta aromak egokituz haien onarpena hobetzeko. Testura ere esperientzia sentsorialarekin lotuta dago, eta berrikuntza funtsezkoa da produktu erakargarriak sortzeko, jateko gogoa pizten dutenak eta aspergarriak ez direnak. Horretarako, kontsumitzaileekin egindako panelak oso tresna baliagarriak dira.
Lehen aipatu bezala, disfagia duten paziente gehienak publiko senior delakoan (55 urtetik gorakoak) sartzen dira. Horregatik, produktu espezifikoak diseinatzerakoan, komeni da honako alderdi hauek kontuan hartzea:
