Konpontzen duen arazoa
Itsas ekosistemen osasuna gero eta mehatxatuago dago giza presioen ondorioz —arrantza, itsas garraioa, azpiegiturak, isurketak— eta klima-aldaketaren eraginengatik. Administrazioek, portuek eta offshore sektoreak diagnostiko fidagarri eta konparagarriak behar dituzte, Directiva Marco del Agua (DMA) eta Directiva Marco de la Estrategia Marina (DMEM) betetzen direla bermatzeko. Tresna balidaturik gabe, diagnostikoek koherentzia galtzen dute eta zaildu egiten da kudeaketa- eta kontserbazio-neurriak definitzea.
Zer egiten dugu eta nola egiten dugu
- Nazioarteko erreferentziako indizeak eta tresnak:
- AMBI eta M-AMBI, mundu osoan erabiltzen direnak kalitate ekologikoa komunitate bentonikoen arabera ebaluatzeko.
- NEAT (Nested Environmental status Assessment Tool), itsas ingurumenaren egoera modu integralean ebaluatzeko balidatua.
- Tikta: GES4SEAS proiektuan garatzen ari den softwarea, honetarako: (1) presio metatuek eragindako arriskua ebaluatzea, (2) itsas ingurunean duten inpaktua aztertzea, DMEMekin bat, eta (3) ekosistema-zerbitzuak modu integratuan ebaluatzea.
- Adierazleak eta ebaluazio-protokoloak: Adierazle biologiko, fisiko eta kimikoen garapena; laginketa eta analisi protokolo kontrastatuak, proiektu nazional eta nazioartekoetan egiaztatuak.
- Ingurumen-kalitateko estandarrak zehaztea: Metal eta konposatu organikoen estandarrak uretan eta sedimentuetan, bioakumulazioaren efektuak barne. Besteak beste, TBTaren presentziari lotutako datuak (urak, sedimentuak eta gasteropodoak), Chemcatcher motako laginketa pasiboaren teknikak erabiliz; hexakloroziklohexanoaren azterketa eta haren bilakaera trantsizio-eremuetan; eta substantzia emergenteak (sendagaiak, pestizidak, etab.) zein lehentasunezkoak.
- Indize berrien garapena eta optimizazioa: Mikro- eta makroorganismo bentonikoak eta arrainak kontuan hartzen dituzten indizeak, ingurumeneko ADNean (eDNA) oinarrituak.
- Itsas zaborraren eta mikroplastikoen adierazleak: Monitorizazio-metodoak, adierazleak eta Europak onartutako irizpideak eta muga-balioak, hainbat matrizerako (adibidez, itsas hegaztiak).
- Espezie exotikoentzako adierazleen aplikazioa (CIMPAL+).
- Urpeko zaratarako adierazleen garapena.
- Laginketa pasiboko gailuen aplikazioa: Egoera kimikoa ebaluatzeko (Ni, Pb, Cd-rako EQS estandarrak).
- Modelizazioa eta iragarpena: Datu ekologikoak eta fisiko-kimikoak integratzea joerak eta etorkizuneko eszenarioak aztertzeko.
- Inpaktu posibleen aurreikuspena: Presioen edo neurri zuzentzaileen ondorioak esperimentazioaren eta modelizazio matematiko edo estatistikoaren bidez (AA barne).
- Ziurgabetasunaren analisia: Ebaluazioen konfiantza-maila neurtzeko (Monte Carlo metodoak, etab.).
- One Health ikuspegia: Ingurumenaren egoeraren, ekosistemaren osagaien eta giza osasunaren eta ongizatearen arteko loturak aztertzea, ikuspegi sozioekonomikotik.
- Transferentzia eta prestakuntza: Kudeatzaile eta administrazioentzat egokitutako txosten teknikoak, eta metodologien aplikazio zuzena bermatzeko prestakuntza-programak
Onura nagusiak
- Nazioartean aitortutako tresnetarako sarbidea (AMBI, NEAT).
- DMA eta DMEM betetzea ebaluazio sendo eta konparagarrien bidez.
- Diagnostiko integral eta gardenak, erabakiak hartzeko baliagarriak.
- Ziurgabetasuna murriztea itsas plangintzan eta kontserbazioan.
- AZTI-ren bikaintasun zientifikoaren bermea, 25 urte baino gehiagoko esperientziarekin indize biotikoetan eta ingurumen-ebaluazioko metodologietan lider.
