Arrantza Urdinaren Indizea – Blue Fishing Index (BFI)

Blue Fishing Index (BFI) AZTIk garatutako tresna da, Universidade da Coruña-rekin lankidetzan, arrantza-segmentu edo kluster bakoitzaren ekarpen ingurumenekoa, ekonomikoa eta soziala modu objektibo eta konparagarrian neurtzeko. Helburua da oinarri zientifiko sendoa eskaintzea Europako flotaren jasangarritasuna etengabe hobetzeko eta haren errendimendu globalean gerta daitezkeen desorekak aurrez antzemateko.

Zer da?

BFI ebaluazio-sistema bat da, arrantza-segmentu bakoitzak hazkunde jasangarriari —hau da, ingurumenarekiko eta arrantzaleen baldintza sozialekiko errespetuzko hazkunde ekonomikoari— zenbateraino laguntzen dion neurtzeko, klima-aldaketaren testuinguruan. Ebaluazio erlatiboa da, segmentu bakoitzaren bilakaera denboran zehar zein beste klusterrekiko duen posizioa ezagutzeko aukera ematen duena.

Bere egitura honako elementu hauetan oinarritzen da:

• Dimentsioak (ingurumenekoa, ekonomikoa eta soziala)
• Adierazleak
• Azpiadierazleak
• Aldagaiak

Arkitektura honen bidez, BFI-k ikuspegi orekatua eta zehatza eskaintzen du, ulertzeko nola eragiten duten osagai desberdinek —baliabideen egoeratik hasi eta lan-baldintzetara edo energia-eraginkortasunera— jardueraren jasangarritasun globalean.

Zer arazo konpontzen ditu?

• Jasangarritasunaren dimentsio anitzak modu koherente eta gardenean integratzen dituzten metrika konparagarrien falta.
• Floten errendimendua eskala desberdinetan (ontzia, segmentua edo klusterra) ebaluatzeko tresna irisgarrien beharra.
• Jasangarritasun-dimentsioren batean desbideratzeak garaiz antzemateko alerta goiztiarreko sistemen gabezia.
• Kudeaketa-erabakiak edo inbertsioak (energia-eraginkortasuna, selektibitatea, neurri sozialak…) datu integratuetan oinarrituta justifikatzeko zailtasuna.

Nola funtzionatzen du?

BFI-k normalizazio- eta ponderazio-metodoak aplikatzen ditu, dimentsio anitz integratzen dituen indize sendo bat eraikitzeko.

Hiru zutabe nagusitan oinarritzen da:

1. Marko metodologiko egituratua
Honako alderdiak barne hartzen ditu:

• Stocken egoera eta ugaritasuna
• Arrantza-presioa eta ustiapena
• Habitatetan eraginak
• Bideragarritasun ekonomikoa eta energia-kostuak
• Balio erantsi gordina
• Segurtasuna, lan-osasuna eta enpleguaren kalitatea
• Mendekotasun ekonomikoa
• Karbono-neutraltasuna
• Balio soziala eta belaunaldi-erreleboa

2. Ponderazioa eta sentsibilitate-analisia
Tresnak hainbat eszenatoki konparatzeko aukera ematen du:

• 0 eszenarioa: aldagai guztiek pisu bera dute
• 1, 2 eta 3 eszenarioak: aldagai hautatuak (dimentsio, adierazle edo azpiadierazleen arabera)
• Ponderazio alternatiboak: ingurumenari, gizarteari edo ekonomiari pisu handiagoa emanez

Horri esker, emaitzen sendotasuna aztertu eta kudeaketa-hipotesien arabera puntuazioak nola aldatzen diren ulertu daiteke. Interesdunek eurek erabaki dezakete zer eszenario edo ponderazio aplikatu.

3. Posizionamendu erlatiboa (percentilak)
Kluster bakoitzak bere posizio erlatiboa adierazten duen puntuazioa jasotzen du, eta horrek aukera ematen du:

• Dimentsio orekatuak identifikatzeko
• Arlo kritikoak detektatzeko
• Hobekuntza-aukerak aztertzeko
• Eszenario desberdinetan desbideratzeak ikusteko

Emaitzak modu interaktiboan bistaratu daitezke, flotak alderatzeko, eszenarioak aztertzeko eta joerak interpretatzeko.

Onura nagusiak

• Arrantza-jardueraren jasangarritasunari buruzko diagnostiko integrala eskaintzen du (ingurumenekoa, ekonomikoa eta soziala).
• Arriskuak aurreikusi eta hobekuntzak bideratzen laguntzen du, alerta goiztiarreko sistema gisa.
• Administrazioentzat, kofradientzat eta ekoizleen erakundeentzat erabakiak hartzea errazten du.
• Inbertsioak, kudeaketa-neurriak edo trantsizio jasangarriko proiektuak justifikatzeko ebidentzia teknikoa eskaintzen du.
• Gardentasuna eta gobernantza hobetzen ditu, erantzukizun partekatuaren printzipioekin bat eginez.
• Ikuspegi moldakorra ahalbidetzen du, analisi-eszenario desberdinak aplikatuz.
• Eskualde eta eskala askotan aplikagarria da, Europako arrantza-segmentu desberdinetara egokituz.

Aplikazioak

• Europako arrantza-klusterren ebaluazio konparatiboa, jasangarritasun- eta ponderazio-eszenario desberdinetan.
• Dimentsioen arteko desorekak identifikatzea (ingurumenekoa, ekonomikoa, soziala).
• Sektore-plangintzan eta ekoizleen erakundeetan barne-ebaluaziorako erreferentzia tekniko gisa erabiltzea.
• Administrazioen, ziurtatzaileen edo merkatu arduratsuko ekimenen aurrean hobekuntzak frogatzeko tresna.
• Politika desberdinen inpaktua simulatzea, bereziki Política Pesquera Común Artículo 17-aren inguruko hausnarketa teknikoetan.