Klima-aldaketara egokitzapen genetikoa

Ebazten duen arazoa

Klima-aldaketa azkar ari da ingurumen-baldintzak aldatzen, eta espezie askoren biziraupena arriskuan jartzen du. Populazio guztiek ez dute egokitzeko gaitasun bera, eta ebaluazio ekologikorako metodo tradizionalek ezin dituzte detektatu espezieen egokitze-potentziala ulertzeko garrantzitsuak diren desberdintasun genetikoak. Populazioen artean egokitzapen genetikoa nola aldatzen den eta etorkizuneko eszenatokien aurrean desegokitzapen-arriskua zein den ulertzea funtsezkoa da biodibertsitatea eta baliabide naturalak modu eraginkorrean kudeatzeko.

Zer egiten dugu eta nola egiten dugu

AZTIk egokitzapen genetikoa aztertzeko eta genetic offset-a ebaluatzeko zerbitzu integrala eskaintzen du, honako hauek barne hartzen dituena:

• Kudeaketa-helburuOnura nagusiaka definitzea (erresilientzia ebaluatzea, iturri-populazioak lehenestea edo lehengoratze- edo translokazio-ekintzak planifikatzea).
• Laginketa genetiko eta ingurumenekoaren diseinua, intereseko espezie, habitat eta klima-gradienteetara egokitua.
• Laborategiko analisi genomikoa, besteak beste DNAren erauzketa, errendimendu handiko genotipatzea edo sekuentziazio masiboa (RADseq, WGS, GBS, etab.).
• Analisi bioinformatiko eta estatistiko aurreratua, honetarak:
  • Hautespen naturalaren pean dauden eskualde genomikoak detektatzea.
  • Egungo ingurumen-faktoreekin (klima, gazitasuna, tenperatura, oxigenoa, etab.) lotutako aldaera adaptatiboak identifikatzea.
  • Genetic offset-a estimatzea, etorkizuneko klima-eszenatokien aurrean espero den desoreka genetikoa aurreikusiz.
  • Populazioen barruko eta arteko aniztasun eta egitura genetikoa ebaluatzea.
  • Hibridazioa eta introgresioa aztertzea, egokitzapenean edo aniztasun-galeran duten rola ebaluatuz.
• Etorkizuneko ingurumen- eta klima-datuen integrazioa (CMIP ereduak, IPCC eszenatokiak).
• Kudeaketarako interpretazio aplikatua, emaitza genomikoak kudeatzaile eta kontserbazio-arduradunentzako adierazle eta gomendio zehatz bihurtuz.

Onura nagusiak

• Klima-aldaketaren aurrean desegokitzapen genetikoaren arriskua aurreikustea ahalbidetzen du (genetic offset).
• Erresilienteagoak edo ahulagoak diren populazioak identifikatzen ditu, kontserbazio-ekintzak lehenesten lagunduz.
• Genetikoki jasangarriak diren translokazio edo lehengoratze posibleen inguruko informazioa eskaintzen du.
• Egokitzapenarekin lotutako ondorioak dituzten hibridazio- eta introgresio-prozesuak detektatzen ditu.
• Ikuspegi ebolutibo eta prediktiboa eskaintzen du, ikuspegi ekologiko tradizionalen osagarri gisa.
• Kontserbazio-planetarako, arrantza-kudeaketarako, akuikultura jasangarrirako eta habitaten lehengoratzerako informazio erabilgarria ematen du.
• Europako biodibertsitate-, klima-egokitzapen- eta kontserbazio genetikorako estrategiekin lerrokatutako metodoa (2030eko Biodibertsitate Estrategia, Green Deal).
• Esperientzia egiaztatua: AZTIk ezagutza genetikoa, ekologikoa eta konputazionala uztartzen ditu, kudeaketan aplikagarriak diren emaitza zientifikoki sendoak eskaintzeko.