Itsas ingurunearen osasun-egoera ebaluatzeko metodologia berritzaile eta zientifikoki sendoak

Erronka

Itsas ingurunearen osasun ona bermatzea funtsezko eskakizuna da Europako araudiek ezarritakoa, hala nola Uraren Esparru Zuzentarauak (UEZ) eta Itsas Estrategiaren Esparru Zuzentarauak (IEEZ). Hala ere, ozeanoen egoera ekologikoa eta ingurumen-egoera modu integratuan ebaluatzea erronka konplexua da, metodo konparagarri, fidagarri eta gaiak eskatzen dituena, parametro fisiko-kimikoetatik hasi eta habitat desberdinetako biodibertsitateraino heltzeko. Sektore publikoak tresna zientifiko sendoak behar zituen giza presioak diagnostikatzeko, inpaktuak aurreikusteko eta ekosistemen zerbitzuen hornidura jasangarria bermatzeko.

AZTIk, 1994az geroztik, ikuspegi integrala duen itsas ingurumenaren egoera ebaluatzeko aukera ematen duten metodologia eta tresna aitzindarien multzo bat garatu du:

• PCQI (Physico-Chemical Quality Index): uraren kalitate fisiko-kimikoa aztertzen du.
• SPI (Spanish Phytoplankton Index): fitoplanktonaren egoera ebaluatzen du.
• RICQI (Rocky Intertidal Community Quality Index): makroalgaz osatutako komunitateen kalitate ekologikoa neurtzen du.
• AMBI eta M-AMBI (AZTI’s Marine Biotic Index): bentosaren egoera ekologikoa ebaluatzeko mundu mailako erreferentzia.
• AFI (AZTI’s Fish Index): arrain-populazioen egoera baloratzeko tresna.
• NEAT (Nested Environmental status Assessment Tool): itsas ingurumenaren egoera ebaluatzeko irtenbide integratua.

Horrez gain, AZTI metodologia berriak bultzatzen ari da honako arlo hauetan:

• Itsas organismoen jarraipena, mikroorganismoetatik hasi eta ugaztunetaraino.
• Ekosistemen zerbitzuen ebaluazioa habitat desberdinetan.
• Ekosistemetan oinarritutako kudeaketan aurrera egitea, sistema sozioekologiko sinpleen (SES) bidez.
• Hondoarekin elkarreragiten duten arrantza-arteek duten eraginaren analisia.

Tresna horiek guztiek itsas gobernantza indartzen dute eta giza presioak minimizatzeko erabaki estrategikoak hartzen laguntzen dute.

Emaitzak

• Nazioarteko erreferentziazko indizeen multzoa, gaur egun herrialde askotan erabiltzen dena itsas ingurunearen kalitate ekologiko eta ingurumen-kalitatea ebaluatzeko.
• Diagnostiko fidagarri eta konparagarriak, UEZ eta IEEZren eskakizunak betetzea ahalbidetzen dutenak.
• Itsas kudeaketarako oinarri zientifiko sendoa, biodibertsitatea babestera eta ekosistemen zerbitzuak mantentzera bideratua.
• Metodologia berritzaileak, kostaldeko eta itsas ekosistemetan zaintza- eta ebaluazio-gaitasuna handitzen dutenak.

Tresna horiei esker, AZTI nazioarteko erreferente gisa sendotu da itsas ingurumenaren ebaluazioan eta jasangarritasunaren zerbitzura dauden irtenbide zientifikoen garapenean.