Atunen migrazio-ereduak hobeto ezagutzeko markatze-programak

Erronka

Bizkaiko golkoa Atlantikoko elikadura-eremu garrantzitsuenetako bat da hainbat atun-espezieren ale gazteentzat, hala nola hegaluze zuria eta hegaluze gorria. Horrek udako arrantza tradizionalak garatzea ekarri du. Azken urteotan, gainera, ikusi da hegaluze gorri helduek ere erabiltzen dutela eremu hori elikatzeko, neguan ere bai.

Hainbat atun-espezieren ale gazteak uda bakoitzean Bizkaiko golkora itzultzen direla uste bazen ere —antxoa bezalako harrapakin ugariek erakarririk—, ez zegoen hipotesi hori baieztatzen zuen ebidentzia zientifikorik.

Ezagutza hori funtsezkoa da atun-populazioen kudeaketa eta kontserbazioa hobetzeko, eta, ondorioz, arrantza-jardueren jasangarritasuna indartzeko.

Irtenbidea

AZTIko adituek markatze-programak garatzen dituzte atunaren hazkundea eta migrazioak epe ertain eta luzean aztertzeko. Hainbat marka mota erabiltzen dira:

• Pop-up markak: presioa, tenperatura, argia eta denbora bezalako parametroak erregistratzen dituzten sentsoreak dituzten gailuak dira. Arrainaren bizkarrean jartzen dira eta urtebete ingurura askatzeko programatuta daude; une horretan azalera igotzen dira eta bildutako datu guztiak satelite bidez bidaltzen dituzte.
• Artxibo-markak: pop-up markek ez bezala, ebakuntza txiki baten bidez sartzen dira eta datuak gailuan bertan gordetzen dira. Horregatik, arrantzaleen lankidetza beharrezkoa da marka berreskuratzeko eta informazioa eskuratzeko.
• Espageti-markak: ez dute daturik erregistratzen. Plastikozko marka sinpleak dira, serie-zenbaki eta harremanetarako helbide batekin, aleen hazkundea eta mugimenduak jarraitzeko erabiltzen direnak.

Gainera, “markatu eta askatu” programaren bidez, AZTIko langile espezializatuek harrapatutako atunei markak jartzen dizkiete eta ondoren berriz askatzen dituzte. Denbora igaro ondoren, marka horiek dituzten aleekin topo egiten duten arrantzale profesionalek zein aisialdikoek aurkikuntzaren berri ematen dute, ikerketa zientifikoa elikatuz.

Emaitzak

• Atun patudoaren leialtasunaren lehen froga zientifikoa Bizkaiko golkoarekiko
  2024ko ekainean, Suances inguruan (Kantabria) berriro harrapatu zen 11 hilabete lehenago Gipuzkoako uretan markatutako ale bat. Horrek baieztatu zuen espezie hori urtez urte eremura itzultzen dela edo bertan mantentzen dela.
• Hegaluzearen urteroko migrazioaren erregistro aitzindaria
  2022an, AZTIk teknologia elektronikoz markatutako hegaluze zuri bat Irlandako hegoaldean berriro harrapatu zuten bi urte geroago.
  Markak lehen aldiz erregistratu zituen neguko migrazio-ibilbidea, sakonerak, tenperaturak eta argi-mailak, baita Bizkaiko golkora egindako uda-sasoi bakoitzeko bisitak ere.

Aurkikuntza hauek berresten dute markatze-programen erabilgarritasuna migrazio-eredu konplexuak argitzeko, eta atunideen errealitate biologikoarekin bat datorren kudeaketa jasangarriago baterako funtsezko ezagutza ematen dute.