AZTI-Tecnaliak arrakastaz gauzatu du Clean Feed proiektuko azpiproduktuen karakterizazioen hiru fasetatik bigarrena. Proiektu horren helburua da elikagaien industriaren sektorean sortzen diren azpiproduktu begetalak aprobetxatzea animalien elikadurarako. Horrenbestez, AZTI-Tecnalia zentro teknologikoak animalien elikadurarako ezaugarri aproposak dituzten azpiproduktuak karakterizatu eta sailkatu ditu. Zentro teknologikoaz gainera, Eusko Jaurlaritzak, Elika Nekazaritzako Elikagaien Segurtasunerako Euskal Fundazioak eta Tecnaliako Industria Sistemen Unitateak parte hartu dute proiektuan.

Produktu biodegradagarriek zabortegietan buka ez dezaten sortu da Clean Feed proiektua. Euskadin sortzen diren 25.000 tona produktu eta azpiproduktu begetalen hiru laurdenak baino gehiagok zabortegian amaitzen dute. Egoera hori arintzeko, AZTI-Tecnaliak EAEn sortzen diren hondakin begetalen karakterizazioa egiten dihardu, "sortze-inbentario" baten, laginketen eta laborategiko analisien bidez. Hori guztia pentsuetan erabiltzeko azpiproduktu begetalen egokitasuna neurtzeko.

Elikagai-industriaren sektore hauek sortzen dituzte azpiproduktu begetalak: patata (% 29,6), ardoa (% 27,7), banaketa (% 16,6), sagardoa (% 13,8), ogia (% 11,3), barazkien eta fruten sektorea (% 0,8) eta kafea (% 0,1). AZTI-Tecnaliak sektore horien informazio-bilketa sakon bat egin du, hala nola azpiproduktuen kantitateak, ekoizpen-ezaugarriak eta horien egungo kudeaketa aztertu ditu.

Laginketa-prozesuak eta laborategiko analisiak

Itsas eta elikagai-ikerketan aditua den zentro teknologikoak hiru laginketa-fase definitu ditu -udaberria, uda-udazkena eta negua-. Horrenbestez, urtaroko izatea kontuan hartuko da sektore bakoitzeko azpiproduktu begetalen tipologian. Halaber, laginketa-protokolo bat diseinatu du, eta sektore bakoitzeko enpresarik esanguratsuenak aukeratu ditu, lortzen diren laginak ahalik eta adierazgarrienak izan daitezen.

Laginak prozesatu eta zentro teknologikoko laborategietara bidaltzen dira. Azpiproduktu horiek pentsuen formulazio kimikoan erabiltzeko aproposak diren edo ez aztertzeko, analisi-parametroak aukeratu dituzte. Izan ere, laginek animalien elikagaientzako araututako merkatuko nutrizio-baldintzak eta arauak bete behar dituzte.

Laginketaren lehenengo faseko analisien emaitzek datu hauek -beste bi laginketa-faserekin berretsi behar dira- nabarmendu dituzte: hezetasun handia, % 80 baino handiagoa; proteina- eta gantz-balio txikiak, % 1en azpitik bi kasuetan; % 5 inguru azukre totalak; eta gutxi gorabehera % 1-2 zuntza. Izan nahi ez diren substantziei dagokienez, ez dute ohiz kanpoko baliorik aurkitu.

Azterketa analitikoez gain, Clean Feed proiektuak azpiproduktu horientzako konponbide tekniko bat proposatu nahi du, eta eskala errealean esperientzia pilotu bat egin nahi du hori guztia baliozkotzeko eta fintzeko. Helburua da jarduera-plan eraginkor eta bideragarri bat garatzea, azpiproduktu begetal horiek maneiatzeko, tratatzeko, kudeatzeko eta kontrolatzeko, eta ondoren, animalien elikaduran aprobetxatzeko.

 

Zabortegietara iristen diren kantitateak murriztu behar dira

Gutxi gorabehera, merkaturatzen ez diren 25.000 tona fruta eta barazki, eta bestelako azpiproduktu begetalen hiru laurden zabortegietara botatzen da, eta hondakin gisa kudeatzen da. Frutak eta barazkiak merkatuko irizpideak (itxura txarra, forma ez erakargarriak, iraungitze-data hurbila eta abar) betetzen ez dituztelako baztertzen dira; azpiproduktuak, berriz, elikagai-industriaren produkzio-prozesuetatik eta eraldatze-prozesuetatik sortzen dira.

Zabortegietara botatzen diren hondakin biodegradagarriak gutxitzean datza gaur egungo hondakinen politika. Europako Batasuneko direktibak eta EAEko Bigarren Ingurumen Esparru Planak, bestetik, 2012an zabortegietan bukatzen duten hondakin biodegradagarriak % 50 gutxitzeko asmoa adierazi dute. Halaber, 2011-2014rako EAEko Hirugarren Ingurumen Esparru Planaren zirriborroaren helburua da hondakin ez-arriskutsuen balorizazio-tasa % 5 areagotzea eta lehengaiak azpiproduktuekin eta hondakinekin ordezkatzea.

2011ko azaroaren 25, Ostirala. Central Lechera Asturiana, AZTI-Tecnalia zentro teknologikoarekin lankidetzan, gehiena saltzen dituen produktuen (brick-eko eta botilako esnea) CO2e-emisioak murriztu nahian dabil, karbono-aztarna kalkulatuz; hala, klima-aldaketaren aurkako konpromisoari eusten dio, bere jasangarritasun-plan estrategikoaren barruan.

PAS 2050 arauari (nazioartean aintzatetsia) jarraiki egin da kalkulua, produktuaren "B2C" (Business to Consumer) bizi-zikloaren azterketa xehatua barne: lehengaiak eskuratzen direnetik hasi, gero, esnearen tratamendua, ontziratzea eta banaketa, erabilera edo kontsumoa, eta, azkenik, produktuaren bizitzaren amaiera.

Central Lechera Asturianak murriztu egin nahi ditu ingurumen-inpaktuak, bere prozesuetatik haratago, hornidura-kate guztia sartuz, eta hori izan du abiapuntu ekimen honek. Karbono-aztarna neurtuta, berotegi-efektuko gasen emisioak kuantifikatu ahal izan dira, eta CO2e-terminotan zehaztu dira 2008an abiatutako jasangarritasun-planaren ondoriozko ingurumen-hobekuntzak.

Horren adibide bat da mugikortasun-plan jasangarri bat martxan jartzea, banaketa- eta logistika-sistema hobetzeko neurriak dakartzana. Beste zenbait ekintzaz gainera, ekimen honek bultzatzen du trena erabiltzea merkantzien garraiorako, bioerregaiak erabiltzea ibilgailuetarako eta garraio-ibilbideak optimizatzea; hala, 3.228 tona CO2e gutxiago igorri ziren 2010ean.

Halaber, klima-aldaketaren aurkako konpromisoa erakusten du emisioak murriztu izanak prozesuaren eraginkortasunaren bidez edo, pixkanaka-pixkanaka, energia alternatiborik garbienak erabiltzeak. Hala, instalazioetan jarritako kogenerazioko eta trigenerazioko sistemekin 2010ean sortutako energia primarioan egindako aurrezpenari esker, atmosferara 14.000 tona CO2e igortzea saihestu zen.

Gaur egun, merkatu oso lehiakorra eta gero eta globalagoa da elikagaiena, eta irtenbideak bilatu behar ditu ekoizpen-kostuak murrizteko eta merkataritza-marjinari eusteko. Bestalde, kontsumitzaileek, industriak eta gizarteak, oro har, gero eta sentsibilizazio handiagoa dute jasangarritasunarekin lotutako alderdiekin, gero eta errespetu handiagoa dute ingurumenarekiko, eta eskatu egiten dituzte halako alderdiak; beraz, gero eta garrantzi handiagoa dute.

Alde horretatik, karbono-aztarna neurtzeak aukera ematen du jasangarritasun-irizpideak sartzeko enpresaren estrategian eta CO2-emisioak murrizteko neurri zehatzagoak hartzeko. Central Lechera Asturianak Jasangarritasun Plan bat egin du, bost zutabekoa, eta horietako baten zati da apustu hori. Planaren helburua da erakundearen ekimen guztiak konpromiso horretara bideratzea eta oinarriak jartzea hazkunde ekonomikoa eta ingurumenaren zaintza bateragarri egiteko, produktibitatearen eraginkortasuna handituz, baliabide gutxiago kontsumituz eta hondakin gutxiago sortuz.

Jasangarritasun Plana, maila guztietarako

Central Lechera Asturianak ingurumen-inpaktuak murrizteko dituen ekintzetako bat besterik ez da karbono-aztarna kalkulatzea. Gainerako jarduerak dira, besteak beste, uraren kudeaketa eraginkorra (aztarna hidrikoa kalkulatuz, hau da, litro bat esne produzitzeko erabiltzen den ura), energia-kontsumoak optimizatzea edo merkaturatutako edo ekoizpen-prozesuan bertan sortutako ontzien hondakinak murriztea.

• CO2e: karbono dioxido baliokidea, gas bakoitzak CO2arekin alderatuta duen berotze-ahalmena kontuan hartuta.

"El Libro del Zumo", una publicación realizada por la Asociación Española de Fabricantes de Zumos (Asozumos) y la Asociación Española de Autocontrol de Zumos y Néctares (AEAZN) y que ha contado con la colaboración del Ministerio de Medio Ambiente y Medio Rural y Marino (MARM), AZTI-Tecnalia, CNTA, Ecosur, Food for life Spain, JBTFoodTech y Tetra Pak, pretende ser la obra de referencia con la que dar a conocer al consumidor -a través de prescriptores- todo lo relativo a este producto desde su cultivo hasta su puesta en venta en los lineales de las tiendas donde pueden adquirirlo, pero pasando de forma rigurosa por la transformación y propiedades de esta categoría.

Según Óscar Hernández, presidente de Asozumos y AEAZN, "nuestra intención, a través de esta obra, es poner de relieve las propiedades de un alimento natural y sano, muy adaptado a la demanda de los tiempos actuales. Además, a lo largo del documento, el lector podrá conocer cuáles son los principales aspectos agronómicos y de sostenibilidad del cultivo de una u otra fruta y qué valores nutricionales tiene el producto ya elaborado, en los que hacemos especial hincapié".

Otros aspectos que se podrán encontrar son los temas relacionados con la composición, características y controles de seguridad, autenticidad y calidad de los zumos y néctares, así como sus propiedades nutricionales y saludables, ya que los zumos y néctares son la única categoría de producto alimentario que tiene un sistema propio de autocontrol que regula estos aspectos.

En palabras de Hernández, "hemos elaborado un libro muy completo, riguroso y al mismo tiempo divulgativo, en un formato muy interesante para que resulte agradable a la lectura, que esperamos sea del agrado de todos y que se convierta en referencia a la hora de hablar o escribir sobre los zumos y los néctares".

1.500 ejemplares de "El libro del Zumo" serán distribuidos entre nutricionistas, médicos, medios de comunicación, Administración Pública, investigadores y operadores del sector. Además se ejercitarán otras vías informativas de modo on- line y a través de las redes sociales.

AZTI-Tecnalia acaba de publicar un programa gratuito (Recruitment Forecasting Software), de carácter científico, que permite predecir cuál será el reclutamiento* de peces partiendo de datos dispersos. El software se pone al servicio de otros institutos de investigación lo que se espera redunde en la reducción de tiempos de las investigaciones.

Del mismo modo, este software puede utilizarse para predecir cuál será la respuesta de cualquier ecosistema donde, pese a que la relación causa efecto sea desconocida, pueda esperarse una relación entre un número de parámetros ambientales y la variable a predecir.

La metodología consta de 4 pasos:

• Un método de discretización semiautomatizada de reclutamiento;
• Discretización supervisada de predictores;
• Selección de predictores multivariante y no redundante;
• Aprendizaje de un clasificador probabilístico.

*Reclutamiento: Generación de individuos de una población nacidos una temporada de puesta dada, y que se incorporará a la pesquería una vez alcanzado un tamaño determinado. El término clase anual tiene el mismo significado. Cada generación presente en el stock es una clase anual, que se denomina de acuerdo a su edad o año de nacimiento. Por ejemplo, grupo 0 es la generación de individuos nacidos en el año. Grupo 1 será el conjunto de individuos de 1 año de edad y así sucesivamente hasta llegar a la clase de edad más vieja en la población. De la misma manera, la clase anual de 1987 se refiere al conjunto de ejemplares nacidos dicho año.